Blauw licht: welke oplossingen voor welke gevaren?

Als je elke dag meerdere uren naar het scherm van je smartphone, computer of een ander apparaat kijkt, stel je je intens bloot aan blauw licht. Dat blijft niet zonder gevolgen: migraine, slaapproblemen, vermoeide ogen, vroegtijdige veroudering van het oog...

Wat is blauw licht, hoe beïnvloedt het onze ogen (en onze hersenen) en vooral, hoe bescherm je je er doeltreffend tegen?

Blauw licht van schermen, een steeds zorgwekkender probleem

Licht speelt een heel belangrijke en gunstige rol in je leven. Het is onmisbaar voor het lichaam, maar sommige onderdelen ervan kunnen je gezichtsvermogen aantasten.

In het 'regenboogspectrum' van zichtbaar licht (zie grafiek hieronder) valt blauw licht uiteen in twee heel verschillende soorten straling.

Enerzijds wordt 'blauw-turquoise' licht (van 455 nm tot 495 nm) erkend als essentieel voor het lichaam. Het draagt bij aan ons ontwaken, ons inslapen en ons welzijn in het algemeen.

Anderzijds versnelt blauw-violet licht (van 380 nm tot 455 nm) de veroudering van onze cellen. Het wordt maar gedeeltelijk gefilterd door de ooglens, dringt diep in het oog door en raakt het centrale deel van het netvlies. En net dat kleine gebied verwerkt 90 % van de visuele informatie die je oog ontvangt.

Hoe korter de golflengte van licht, hoe meer het het oog dat ernaar kijkt verzwakt, omdat het veel energie produceert.

De zon zendt dit blauwe licht uit, net als ledlampen... en natuurlijk schermen, van welke soort ook. Blauw licht is dus overal aanwezig in ons dagelijks leven, op het werk, in onze vrije tijd en elders. Toch is het niet onschuldig en de bewijzen van de schadelijkheid ervan stapelen zich jaar na jaar op.

De schadelijke effecten van blauw licht op korte en middellange termijn

Meer digitaal betekent ook meer tijd achter schermen, in welke context ook: in het gezin, privé of op het werk. Ze zijn overal, het bewijs: we brengen gemiddeld 2.000 uur per jaar door achter een scherm en kijken 58 keer per dag op onze smartphone.

De schadelijke effecten van blauw licht zijn talrijk en gaan van moeite met inslapen en concentratieproblemen tot hoofdpijn, vermoeide ogen en een verhoogd risico op LMD (veroudering van het netvlies).

Volgens verschillende studies zou blauw licht ook onze biologische klok beïnvloeden en een negatieve invloed hebben op de slaapcyclus.

Hoe beperk je dan de impact van schermen op de gezondheid van je ogen, als we er blijkbaar niet meer zonder kunnen? Door je goed uit te rusten, want dat kan nu met bepaalde blauwlichtbrillen en beeldschermbrillen.

De ongewenste effecten van blauw licht van schermen bestrijden wordt dus een prioriteit, maar om vooruitgang te boeken in die strijd moet je eerst je vijand goed kennen.

Blauw licht is schadelijk voor het netvlies, maar ook voor het hele lichaam. Dit zijn de belangrijkste gevolgen van langdurige blootstelling aan blauw licht.

Vermoeide ogen worden de norm

Blauw licht produceert veel energie en vermoeit het blootgestelde oog enorm. Heb je bij het werken op je computer de neiging om de helderheid te verlagen of met het contrast te spelen? Dan heb je last van vermoeide ogen. Hetzelfde geldt als je zicht wazig wordt, je ogen droog aanvoelen en jeuken of je pijn in je nek voelt omdat je je hoofd naar voren steekt om het moeizame scherpstellen van je ogen te compenseren.

70 % van de volwassenen met vermoeide ogen zou niets ondernemen om er iets aan te doen.

Terugkerende hoofdpijn

Oogmigraine (of 'aura') is een hinderlijke vorm van hoofdpijn. Ze hangt samen met vermoeide ogen en ontstaat door visueel ongemak: het netvlies moet zich inspannen om de helderheid te verwerken en zich aan te passen, waardoor de bloedtoevoer naar het oog afneemt en er pijn ontstaat.

Dagelijkse concentratieproblemen

Te veel tijd achter schermen schaadt het concentratievermogen. Dat ligt deze keer niet aan vermoeide ogen, maar aan de hersenen. Op schermen circuleert informatie sneller en worden we in korte tijd blootgesteld aan duizenden prikkels. De aanmaak van dopamine (het hormoon van het beloningssysteem) wordt daardoor sterk gestimuleerd.

Zo geven de hersenen de voorkeur aan schermen en aan een manier van denken die meer op directheid dan op nadenken gebaseerd is. We raken sneller verveeld en de aandacht neemt af. Kortom: naast schermen lijkt alles flauw en saai (en dat gebeurt vaak onbewust).

Een verhoogd risico op LMD (leeftijdsgebonden maculadegeneratie)

LMD is een oogziekte die het gevolg is van de veroudering van het netvlies en het oog in het algemeen. Ze uit zich in een achteruitgang van het gezichtsvermogen en zwarte vlekken in het gezichtsveld, soms tot gedeeltelijke slechtziendheid als de behandeling niet snel genoeg start.

Langdurige blootstelling aan blauw licht zou ook de fotoreceptorcellen van het netvlies vernietigen. Het zou dus de belangrijkste oorzaak zijn van het vroegtijdige verlies aan gezichtsscherpte, wat onder meer de toename van bijziendheid bij jongeren verklaart.

Slaapproblemen

Blauw licht verhoogt de activiteit van de lichtgevoelige cellen: het laat lichaam en hersenen 'geloven' dat het nog dag is en dus geen tijd om te slapen.

Tussen slaapproblemen en slapeloosheid door blauw licht lijden sommige mensen aan een vermoeidheid die week na week erger wordt. De aanmaak van melatonine (het slaaphormoon) neemt af, waardoor de hersenen niet in slaapstand kunnen gaan.

Hoe bescherm je je doeltreffend tegen blauw licht?

Goed nieuws: naarmate het bewustzijn van de gevaren en risico's van blauw licht groeit, komen er steeds toegankelijkere oplossingen.

Eenvoudige maar doeltreffende oplossingen tegen de schadelijke effecten van blauw licht

Werk je de hele dag achter je computer? Hier zijn 3 oefeningen die je vandaag nog kunt toepassen:

• Sluit je ogen elke 2 uur 20 seconden en draai ze met de klok mee (of teken ∞)

• De 20/20/20-regel: neem elke 20 minuten een pauze van 20 seconden en kijk naar iets op 20 voet afstand (ongeveer 6 meter)

• Train je ooglens: houd een potlood voor je, bekijk het 5 seconden, kijk dan in de verte en herhaal de oefening in verschillende tempo's

Ook voeding helpt om je zicht en de gezondheid van je ogen te verbeteren en het risico op LMD te verkleinen: spinazie, wortels, vis, citrusvruchten, avocado's of amandelen worden aangeraden vanwege hun gehalte aan zink, ijzer, omega 3 of antioxidanten.

Wat de effecten van blauw licht op de slaap betreft, zijn zeer positieve effecten aangetoond bij het dragen van een bril die kortgolvig licht filtert, enkele uren voor het slapengaan: op het melatoninegehalte, op het inslapen en op de slaapkwaliteit.

Schermen minstens 1 uur voor het slapengaan beperken of zelfs helemaal uitzetten is ook een goede manier om slaapproblemen en slapeloosheid te voorkomen. Al is dat soms makkelijker gezegd dan gedaan...

Glazen tegen blauw licht

De meest doeltreffende oplossing op lange termijn tegen blauw licht van schermen blijft een bril met glazen die blauw licht filteren.

Deze glazen filteren het licht van schermen en verminderen de impact ervan op het oog door een groot deel van het blauwe licht te filteren.

Hoe? Dankzij een lichte kleurfilter die het blauwe licht compenseert en zo de blauw-violette golven weerkaatst die het netvlies beschadigen.

Heel eenvoudig: deze glazen zijn voor blauw licht wat zonnebrilglazen zijn voor uv-straling in de volle zon. Maar net als bij zonnebrilglazen verschilt de kwaliteit van glazen die blauw-violet licht filteren van fabrikant tot fabrikant.

In de kijker: Nooz-glazen met optimale bescherming en nauwelijks getint

De glazen van Nooz Optics filteren 99 % van de golflengten van 380 tot 410 nanometer, 80 % van de golflengten van 420 nanometer en 40 % van de golflengten van 430 nanometer (de schadelijkste golflengte)

Nooz-glazen hebben als bijzonderheid dat ze een hoog filtervermogen bieden, momenteel een van de doeltreffendste op de optiekmarkt.

Een ander belangrijk punt is de tint van de glazen: onze glazen die blauw licht filteren zijn nauwelijks getint en bijna onzichtbaar, in tegenstelling tot veel glazen van dit type. Van nature en om hun functie te vervullen, hebben zulke glazen namelijk een gele tint, wat helaas weinig esthetisch kan ogen.

Tot slot hebben de glazen van Nooz Optics een zeer doeltreffende ontspiegeling, die het dagelijkse comfort verbetert.

De schadelijke effecten van blauw licht bestrijden is dringend, gezien het volksgezondheidsprobleem dat ze vormen. Gelukkig hebben we, ook al kunnen we de plaats van schermen in ons leven niet drastisch verkleinen, nu doeltreffende middelen om ons te beschermen tegen overmatige blootstelling aan blauw licht.